President of Amerasian Association in Northern Calif, Mr. Tuấn Ngọc
interviewed by Smithsonian Magazine reporter, Catherine Karnow, on May 2008

Con lai (Amerasian) lớn lên như tàn dư của một cuộc chiến tranh.Họ liên quan đến Việt – Mỹ nhưng không thuộc nước nào. Hầu hết không bao giờ biết cha mình. Nhiều người đã bị bỏ rơi trước cửa trại mồ côi. Một số bị vất trong thùng rác. Bị bạn học chế giễu và đánh vào người và cho là có khuôn mặt của kẻ thù.Họ có đôi mắt xanh, có làn da trắng hoặc đen và mái tóc xoăn. Số phận của họ đã trở nên bơ vơ lạc lõng như người hành khất, sống trên đường phố và công viên của miền Nam.[4] Họ ao ước một giấc mơ duy nhất: đến Mỹ để tìm thấy cha mình.


Lễ Ra Mắt Gia Đình Mỹ Việt San Jose

Nhưng người Mỹ cũng như người Việt đều không muốn những đứa con lai thường được coi là "bụi đời". "Việc chăm sóc và phúc lợi của những trẻ em bất hạnh chưa bao giờ có và không bao giờ được xem là trách nhiệm của chính phủ," nhân viên Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết trong một tuyên bố năm 1970. "Xã hội chúng ta không cần những phần tử xấu",[1] một giám đốc sở phúc lợi xã hội tại Sài Gòn cho biết. Một số con lai nói rằng họ cảm thấy bị nguyền rủa từ khi mới chào đời. Vào đầu tháng tư năm 1975, khi Sài Gòn rơi vào tay bộ đội Cộng sản từ miền Bắc và tin đồn lan truyền rằng người miền Nam liên quan đến Hoa Kỳ có thể bị tàn sát.Tổng thống Gerald Ford đã công bố kế hoạch sơ tán 2.000 trẻ mồ côi mà đa phần là con lai. Một trong những chuyến bay đầu tiên hoạt động của chiến dịch Babylift bị rơi ở cánh đồng lúa bên ngoài Sàigòn, làm chết 144 người, hầu hết là trẻ em. Mặc dù gặp tai nạn, chương trình di tản tiếp tục thêm ba tuần.


Operation Babylift, April 1975

"Tôi còn nhớ chuyến bay đó, máy bay bị rơi", Nguyễn Thị Phương Thúy nói. "Tôi khoảng 6 tuổi và đang chơi cạnh thùng rác trong trại mồ côi. Tôi còn nhớ lúc đó tôi nắm chặt tay vị nữ tu và khóc òa khi chúng tôi nghe tin. Nó giống như chúng ta sinh ra dưới một ngôi sao xấu." Cô dừng lại để chùi nước mắt.

Thúy cho biết cô chưa bao giờ có ý tìm tung tích cha mẹ cô vì cô không biết bắt đầu từ đâu. Cô nhớ lại cha mẹ nuôi của cô tranh cãi về mình, người chồng hét lớn, "Tại sao bà lượm một đứa con lai?" Và cô đã bị gửi đi sống với một gia đình khác.

Dường như Thủy tìm thấy một người nào đó quan tâm đến cuộc đời mình. Bên cạnh ly cà phê và đĩa bánh ngọt trước một tiệm ăn. Với mái tóc dài và đen, khuôn mặt vuông vức và hấp dẫn. Cô mặc quần jean và áo thun. Trông cô như một người mẫu và giống như hầu hết những người con lai còn ở Việt Nam, cô thất học và không có tay nghề. Năm 1992, cô gặp một đứa mồ côi lai Mỹ, Nguyễn Anh Tuấn, người đã nói với cô, "Chúng ta không có tình yêu của cha mẹ. Chúng ta là nông dân nghèo khổ. Chúng ta nên chăm sóc cho nhau." Họ kết hôn và có con trai, bây giờ 11 tuổi, người mà Thủy tưởng như hình ảnh của người cha rất Mỹ mà cô chưa bao giờ nhìn thấy. "Ông sẽ nghĩ gì nếu ông biết ông có một con gái và bây giờ có một cháu trai đang đợi ông ở Việt Nam?" Cô hỏi.

Không ai biết có bao nhiêu con lai đã chào đời và để lại Việt Nam - trong một cuộc chiến dài cả thập niên kết thúc vào năm 1975. Trong xã hội bảo thủ như Việt Nam, nơi đề cao đức trinh khiết và không chấp nhận hôn nhân ngoại chủng. Theo Amerasian Independent Voice của Mỹ, Hiệp hội Học bổng Amerasian, và Friends Of The VU Heritage Foundation mới được thành hình tại Hoa Kỳ để hy vọng bảo trợ và định cư vài trăm con lai vẫn còn ở Việt Nam. Những người may mắn, khoảng 26.000 đàn ông và phụ nữ bây giờ ở tuổi 30 và 40, cùng với 75.000 người trong gia đình được tái định cư tại Hoa Kỳ sau khi Dân biểu Liên bang Stewart B. McKinney, Connecticut gọi là một "xấu hổ quốc gia" vào năm 1980 và yêu cầu những người Mỹ phải chịu trách nhiệm với họ.


Tổng thống Ronald Reagan tiếp
'Mẹ Nuôi' của Anh Chị Em Con Lai,
Bà Khúc Minh Thơ

Những người đến Hoa Kỳ thì không quá 3 phần trăm tìm thấy cha họ tại nơi định cư. Việc làm tốt rất hiếm. Hơn một nửa vẫn mù chữ cả tiếng Việt lẫn tiếng Anh và không bao giờ trở thành công dân Mỹ. Người Mỹ gốc Việt xem thường họ cho là mẹ của họ là gái mại dâm, trong đó là một thiểu số nhưng đa phần là kết quả của liên hệ lâu dài của tình yêu, gồm cả hôn nhân. Đề cập đến những người con lai thì nhiều người sẽ tròn mắt và nói: Con không cha như nhà không nóc.

Việc thảm sát con lai mà Tổng Thống Ford lo sợ đã không xảy ra, nhưng người Cộng sản đến miền Nam năm 1975 đã cai trị không nhân đạo với họ. Nhiều cô nhi viện bị đóng cửa và nhiều con lai đã bị đuổi đi vùng kinh tế mới, làm việc ở nông thôn hoặc vào trại cải tạo. Những người Cộng sản tịch thu của cải và tài sản và san bằng nhiều ngôi nhà của những người đã hỗ trợ chính phủ Mỹ để hậu thuẫn cho miền Nam Việt Nam. Nhiều bà mẹ có con lai xé bỏ giấy tờ hoặc hình ảnh bằng chứng về sự liên hệ Việt - Mỹ. "Mẹ tôi đốt tất cả mọi thứ," William Trần, bây giờ là một kỹ sư điện toán, 38 tuổi ở Illinois cho biết. Mẹ tôi nói, "Con không thể có tên là William khi Việt Cộng vào." Dường như toàn bộ danh tính của anh bị xé hoặc bị đốt. William đến Hoa Kỳ năm 1990 sau khi mẹ anh tái hôn và cha dượng của anh đã đuổi anh khỏi nhà sống lây lất ngoài đường.


The Unwanted, a Self-story
Written by Kien Nguyen


Con lai là hậu duệ của người mẹ Việt Nam và người cha Hoa Kỳ


Thế hệ con lai đầu tiên được sinh ra là của nhân viên
hoặc quân nhân trong Chiến tranh Việt Nam (1961-1975)


Đa số các em đều không có cha chăm sóc từ tấm bé.
Còn mẹ thì thường ít học nên phải tần tảo buôn bán hoặc
làm việc lao động hầu có thu nhập đem về nuôi các em.


Tuy đa số sống trong lầm than,
họ còn bị xã hội phân biệt đối xử như không được
đi học và bị từ chối quyền công dân.[2]


Phân biệt đối xử tệ hơn cho các em da đen
so với các em da trắng và còn tệ hại hơn
sau khi người Mỹ rút khỏi Việt Nam năm 1973.


Ngày mất nước là một biến cố lớn trong đời người Việt. Trong đó có những người Việt lai Mỹ. Biết bao câu chuyện biệt ly đã xảy ra và đến nay vẫn còn nhiều người chưa tìm được cha ruột của họ.

Tất cả số này được sinh ra trong những hòan cảnh khác nhau, trong những bối cảnh gia đình không giống nhau trong khoảng thời gian người Mỹ có mặt tại chiến trường VN. Nhưng họ cùng được gọi là “con lai” và phần đông trong số họ bị đối xử một cách khinh miệt, phải chịu đựng cuộc sống khó khăn, cực khổ; nhất là sau ngày 30 tháng 4 năm 1975.


Đạo luật Amerasian Homecoming của chính phủ Hoa Kỳ
được thông qua vào năm 1988 giúp hơn 25.000 con lai
và 65.000 thân nhân còn ở Việt Nam di cư đến Hoa Kỳ.[3]


Tuy nhiên vẫn còn một số kẹt lại vì nhiều lý do khác nhau.
VU Heritage Foundation đang giúp những anh chị em này.


Dưới đây là một số hồ đang xúc tiến gởi Tòa Lãnh Sự Mỹ
tại Thailand hoặc đã hoàn tất chờ ngày định cư tại Hoa Kỳ.


Chứng từ xác nhận của Phùng Ngoc Anh


Sơ yếu lý lịch của Nguyễn Văn Thái và gia đình


Cao Văn Sáu và gia đình


Giấy Báo Tin từ Phòng Quản Lý


Phiếu Báo Tin từ Bộ Nội Vụ


Gia đình Nguyễn Ngọc Lân và hồ sơ xin Ra Đi Có Trật Tự


Thư Hồi Báo cho gia đình


Tòa Đại Sứ Hoa Kỳ tại Thailand yêu cầu bổ túc hồ sơ


Huỳnh Tấn Dũng, vợ và các con


Đơn xin Ra Đi Có Trật Tự của Huỳnh Tấn Dũng


Hồ sơ bổ túc


Giấy tờ tái xác nhận


Đại Sứ Quán Hoa Kỳ tại Thailand chấp thuận cho định cư


Tòa Tổng Lãnh Sự Hoa Kỳ tại Saigon cấp chiếu kháng
cho Huỳnh Tấn Dũng và gia đình định cư tại Mỹ

Ref:

[1] http://www.smithsonianmag.com/people-places/children-of-the-vietnam-war-13120734
[2] http://en.wikipedia.org/wiki/Amerasian
[3] http://immigrationinamerica.org/337-amerasian-homecoming-act-of-1987.html
[4] www.youtube.com/watch?v=isajwCjaPns